Bij een bedrijfsovername verschuift een groot deel van het ondernemersrisico in één keer van de ene partij naar de andere. De koper neemt een onderneming over waarvan hij de geschiedenis maar deels kent, de verkoper geeft zijn levenswerk uit handen en wil niet jaren later nog met claims te maken krijgen. Beide partijen hebben dus belang bij goede afspraken over wie welk risico draagt.

De risico's die een koper loopt

Voor een koper zit het grootste risico in wat hij niet weet. Een lopend geschil met een klant, een fiscale naheffing over eerdere jaren, achterstallig onderhoud of een belangrijke medewerker die vertrekt: het zijn allemaal zaken die de waarde van de onderneming direct raken. Ook de afhankelijkheid van de vertrekkende eigenaar is een bekend risico. Als klanten vooral voor die persoon kwamen, is de omzet na de overdracht minder zeker dan de cijfers doen vermoeden.

Daarnaast speelt de financiering een rol. Een koper die veel leent om de overname te betalen, heeft weinig ruimte als de resultaten in de eerste jaren tegenvallen.

De risico's die een verkoper loopt

Een verkoper loopt een ander soort risico. Hij geeft in de koopovereenkomst garanties af over de staat van de onderneming. Blijkt later dat een garantie niet klopt, dan kan de koper een schadevergoeding eisen. Verder is er het risico dat een deel van de koopsom niet direct wordt betaald, bijvoorbeeld bij een lening van de verkoper of een betaling die afhangt van toekomstige resultaten. Als het na de overdracht slecht gaat met de onderneming, komt dat deel van de koopsom onder druk te staan.

Instrumenten om risico's te verdelen

In de praktijk wordt een aantal vaste instrumenten gebruikt om risico's tussen koper en verkoper te verdelen. Welke combinatie passend is, hangt af van de onderneming, de prijs en de onderhandelingspositie van beide partijen.

  • Boekenonderzoek, waarin de koper de financiële, juridische en fiscale situatie laat doorlichten
  • Garanties van de verkoper over onder meer de jaarrekening, contracten en lopende geschillen
  • Vrijwaringen voor specifieke, al bekende risico's, zoals een lopende procedure
  • Een earn-out, waarbij een deel van de koopsom afhangt van de resultaten na de overdracht
  • Een aanblijfperiode van de verkoper om klanten en personeel over te dragen

Het is gebruikelijk om garanties te begrenzen in tijd en bedrag. Een verkoper wil weten waar hij maximaal aan vastzit, een koper wil voldoende zekerheid voor het geval er iets misgaat. Hier ligt vaak een belangrijk deel van de onderhandeling.

Goede voorbereiding verkleint het risico voor beide partijen

Veel risico's worden kleiner naarmate er eerder openheid is. Een verkoper die zelf de zwakke punten van zijn onderneming in kaart brengt en die vooraf benoemt, voorkomt dat ze tijdens het boekenonderzoek als verrassing op tafel komen. Dat maakt de garanties in de koopovereenkomst ook beter af te bakenen. Voor een koper geldt hetzelfde: hoe gerichter de vragen, hoe beter het risico in te schatten is.

Een overnameadviseur begeleidt dit proces en zorgt dat de juridische en financiële onderdelen op elkaar aansluiten. OvernameAdvies is een overnameadviseur in Houten die ondernemers bij dit soort trajecten begeleidt. Op overnameadvies.nl staat beschreven hoe een verkooptraject is opgebouwd, van voorbereiding tot overdracht.

Afspraken vastleggen en nakomen

Na de ondertekening houdt het risicomanagement niet op. Termijnen voor garanties, de berekening van een earn-out en de taken van de verkoper in een aanblijfperiode moeten helder zijn vastgelegd, zodat er later geen discussie ontstaat over de uitleg. Spreek ook af hoe meningsverschillen worden opgelost voordat er een procedure nodig is.

Een overname zonder risico bestaat niet. Wel kunt u er als koper of verkoper voor zorgen dat de risico's bekend zijn, eerlijk zijn verdeeld en op papier staan.